Kennisplein > Podcast: Welke lessen zijn te trekken uit reflecties op de Wet toekomst pensioenen?

Podcast: Welke lessen zijn te trekken uit reflecties op de Wet toekomst pensioenen?

Podcast

22 september 2026

Pensioen & Wetenschap is een podcast van Netspar: het kennisnetwerk dat wetenschap en pensioen- en verzekeringssector met elkaar verbindt. Freelance journalist Jannie Benedictus gaat in deze podcastserie in gesprek met wetenschappers en mensen uit de praktijk.

In deze aflevering gaat gespreksleider Jannie Benedictus in gesprek met Fieke van der Lecq en Onno Steenbeek. Van der Lecq is regeringscommissaris transitie pensioenen en hoogleraar Pensioenmarkten aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Steenbeek is directeur van de afdeling Strategisch Portefeuille Advies van APG Asset Management en hoogleraar Institutioneel Vermogensbeheer aan Tilburg University.

Steenbeek stelde recent samen met Eduard Ponds de omvangrijke bundel Het nieuwe pensioenlandschap in Nederland samen. Daarin reflecteren diverse auteurs in veertien hoofdstukken op de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Steenbeek: “We wilden vanuit verschillende invalshoeken naar de wet kijken. Naar de transitie zelf, naar communicatie, naar beleggingsbeleid, naar governance enzovoort.” Volgens hem moet de bundel eerder als reflectie dan als evaluatie worden gezien. Van der Lecq is het daarmee eens. “We hebben nog geen totaalbeeld of we nou inderdaad de verbeteringen hebben kunnen realiseren die met de wet beoogd waren. De wet is nog niet eens helemaal ingevoerd, dus voor een evaluatie is het nog te vroeg.”

Steenbeek en Van der Lecq bespreken een aantal van de bijdragen. Zo keek een aantal buitenlandse experts naar het Nederlandse stelsel. De Belgische hoogleraar Yves Stevens stipt in zijn bijdrage aan dat het zwaartepunt verschuift naar het individu en dat die pensioen niet als een systeem ziet. Van der Lecq reageert: “Voordat je het weet, wordt het een klant in plaats van een deelnemer. Daar moet je alert op blijven qua verwachtingsmanagement. Ik denk dat pensioenfondsen in hun communicatie dat wij-gevoel kunnen blijven benadrukken en deelnemers inspraak en zeggenschap geven, zodat ze zich betrokken voelen.” Steenbeek zegt getriggerd te zijn door de veranderde pensioenidentiteit die Stevens voorspelt. “Zitten we op een pad richting echt puur individuele producten? Ik hoop het niet.”

Reagerend op een bijdrage over pensioencommunicatie stelt Van der Lecq dat de communicatie in de afgelopen decennia gelukkig al veel eenvoudiger is geworden. Ter illustratie heeft ze een paar pensioenoverzichten uit de administratie van haar moeder meegenomen, gedateerd op begin jaren negentig. “Totaal onbegrijpelijk met allerlei verwijzingen naar tabellen.” Maar er kunnen nog steeds stappen worden gemaakt, vindt ook Steenbeek, die daarbij doelt op communicatie én keuzebegeleiding via een goede keuzearchitectuur.

In het slothoofdstuk van de bundel blikken Steenbeek en Ponds vooruit. “De eerste signalen zijn positief. We hebben ook een beetje mazzel gehad doordat financiële markten de wind mee hadden, waardoor fondsen een invaarbonus kunnen uitdelen. Dat doet de transitie geen kwaad. Maar er zijn ook rafelrandjes en vragen die nog openliggen”, zegt Steenbeek. Van der Lecq voegt toe: “Geen enkele wet is volmaakt en compleet. Er zijn altijd situaties die net wat onhandig uitpakken. Het is een levend geheel, er zijn nu alweer gedachten over verbeteringen en dat is natuurlijk prima, maar we gaan hem nu wel eerst even invoeren.”

Luister naar de podcast: