Wat is onderzocht in het paper?

Dit artikel beschrijft een onderzoek naar het effect van keuzebegeleiding op het kiezen tussen vast en variabel pensioen. Dit gebeurt aan de hand van drie visualisaties: (1) participanten zien animaties van inkomenspaden, direct gevolgd door een weergave van hun vaste en variabele pensioenuitkering op basis van een verwacht, een goed en een slecht scenario (met 50 inkomenspaden afgebeeld in de achtergrond); (2) participanten zien de het bovenstaande zonder animaties; en (3) participanten zien enkel de gemiddelde inkomenspaden voor de drie scenario’s, niet de 50 mogelijke inkomenspaden. De helft van de participanten ziet het pensioeninkomen in reële termen en de andere helft ziet het nominale inkomen. Vervolgens wordt hen de keuze tussen een vast of een variabel pensioen voorgelegd. Bovendien vragen we de helft van de participanten om op basis van een korte tekstuele uitleg de keuze te maken, dus voordat zij een van de visualisaties zien.

Wat zijn de belangrijkste bevindingen?

  • Informatievoorziening over het variabel pensioen door middel van visualisaties leidt tot meer respondenten die kiezen voor een variabel pensioen, ten opzichte van de voormeting zonder extra informatie.
  • Binnen de drie visualisaties, wordt variabel pensioen het vaakst gekozen door respondenten die mogelijke inkomenspaden ervaren aan de hand van animaties. Die visualisatie leidt ook tot de hoogste tevredenheid met de getoonde informatie en met de gemaakte keuze.
  • Er wordt vaker voor een variabel pensioen gekozen wanneer nominale inkomens worden getoond, in plaats van reële inkomens.
  • Hoe hoger het opleidingsniveau, hoe vaker men kiest voor het variabele pensioen.

Wat kunnen we ermee?

Pensioenuitvoerders moeten wettelijk een (digitale) keuzeomgeving inrichten. Het tonen van informatie in termen van reële inkomens leidt mogelijk tot moeilijkheden bij de informatieverwerking door lager opgeleiden. Het is belangrijk om een goede klantreis te ontwikkelen die deelnemers ondersteunt tijdens de fases van bewustwording, informatieverzameling, evaluatie en keuze. Uit het onderzoek blijkt dat visualisaties en daarbij animaties een waardevolle bijdrage kunnen leveren.

Waar vind ik aanvullend materiaal?

Bij dit paper is aanvullend materiaal beschikbaar in de vorm van visualisaties en uitlegvideo’s. Lees eerst de gebruikerslicentie (Word-document) en download de zip-bestanden via de volgende links:

Let op: het is alleen na het kennisnemen van de gebruikerslicentie mogelijk om de zip-bestanden uit te pakken.

Luister naar de aflevering van de Netspar Podcast Pensioen & Wetenschap met onderzoeker Bas Donkers. Hij gaat onder leiding van Saskia ter Ellen van Netspar in gesprek met Jonne Niesing van Stichting Pensioenfonds voor Huisartsen.