“De maatregel fungeert als vervroegde-uittreedroute voor 60-plussers”

Wat is onderzocht in het paper?

Dit paper analyseert de effecten van de ‘60+-versnellingsmaatregel’. De maatregel is in oktober 2022 ingevoerd om de wachttijden bij de WIA-beoordeling te verkorten, door voor langdurig zieke werknemers van 60 jaar en ouder de medische keuring na twee jaar ziekte af te schaffen. Het onderzoek brengt in kaart wat deze maatregel betekent voor het aantal WIA-aanvragen en -toekenningen, voor het type uitkeringen en voor de arbeidsmarktuitkomsten, zoals werkhervatting en arbeidsinkomen.

Wat zijn de belangrijkste bevindingen?

Als gevolg van de maatregel neemt het aantal WIA-aanvragen slechts beperkt toe (met 1,2 procentpunt). Deze toename ontstaat vooral doordat betrokkenen beter bekend raken met de regeling.

Het aantal toegekende WIA-uitkeringen stijgt met 6,5 procentpunt, aanzienlijk meer dan de toename in aanvragen (1,2 procentpunt). Dit wijst erop dat een groter deel van de doelgroep daadwerkelijk instroomt in de WIA, en niet alleen dat uitkeringen eerder worden toegekend.

De arbeidsparticipatie daalt: één jaar na het potentiële moment van instroom in de WIA ligt de kans op werk 2,1 procentpunt lager. Dit betekent dat per 100 extra WIA-uitkeringen ongeveer 31 banen verdwijnen.

De samenstelling van uitkeringen verschuift duidelijk: minder gedeeltelijke en permanente WIA, meer volledige tijdelijke WIA-uitkeringen, waarbij minder financiële prikkels bestaan om (gedeeltelijk) te blijven werken.

De effecten zijn gemiddeld sterker voor vrouwen, werknemers in de dienstensector en personen met lage inkomens.

Wat zijn de implicaties?

  • De maatregel fungeert als een extra route naar vervroegde uittreding voor oudere langdurig zieke werknemers, ook wanneer zij nog resterende arbeidsmogelijkheden hebben. Hierdoor kan beleid gericht op het verlengen van de arbeidsloopbaan worden ondermijnd en neemt de pensioenopbouw aan het einde van de loopbaan af.
  • De toegenomen WIA-instroom zal waarschijnlijk ook doorwerken in aanvullende regelingen, zoals WIA-hiaatverzekeringen en WIA-excedentverzekeringen.