Netspar Anniversary Meeting: Vertrouwde Verandering

Met de invoering van het nieuwe pensioenstelsel krijgt de risicovoorkeur van deelnemers een centrale rol. Pensioenfondsen brengen deze voorkeuren in kaart met een risicopreferentieonderzoek (RPO). In de praktijk blijkt echter dat veel deelnemers moeite hebben om een weloverwogen afweging te maken tussen risico en verwacht rendement. Dit leidt tot een belangrijke vraag: hoe kunnen we deelnemers beter ondersteunen bij het maken van een weloverwogen risico-rendementsafweging?

Veel huishoudens beginnen laat met pensioensparen, beleggen relatief weinig van hun vermogen in risicodragende activa en kiezen bij pensionering slechts beperkt voor annuïtering. Deze patronen wijken sterk af van de voorspellingen van klassieke rationele levenscyclusmodellen en vormen daarmee drie hardnekkige pensioenpuzzels.In dit onderzoek worden deze keuzes opnieuw geanalyseerd, uitgaande van een ander gedragsmodel: probability weighting (kansenwegen), een kernonderdeel van de cumulatieve prospecttheorie. Binnen de financieel-economische literatuur blijkt dit gedragsmodel bijzonder succesvol in het verklaren van feitelijk menselijk gedrag. In dit onderzoek analyseer ik of probability weighting kan fungeren als unificerend mechanisme achter de drie hierboven beschreven empirische afwijkingen.

Hoeveel rendement zijn mensen bereid op te geven voor maatschappelijk verantwoorde beleggingen in hun pensioen? En hoe verandert dit als ze precies weten wat lagere rendementen betekenen voor hun pensioeninkomen of voor de duur van hun loopbaan? We laten zien hoe extra informatie over financiële gevolgen en mogelijke langere werktijd hun keuzes beïnvloedt. De resultaten geven beleidsmakers concreet inzicht in hoe deelnemers afwegingen maken tussen financieel rendement en maatschappelijke impact, en hoe communicatie over deze gevolgen keuzes kan sturen.