Arbeidsparticipatie, zorg en scholing onder ouderen

Werkduurverwachting in goede en slechte ervaren gezondheid van Nederlandse werkenden met chronische ziektes in de leeftijd 55 tot 65 jaar
Dorly Deeg, Astrid de Wind, Maaike van der Noordt, Cécile Boot
Abstract:

In Nederland zijn er de afgelopen decennia diverse maatregelen getroffen om langer doorwerken te bevorderen. In toenemende mate zijn ook werkenden met chronische ziekten genoodzaakt om te blijven werken ondanks hun gezondheidsproblemen. Het succes van beleid gericht op langer doorwerken wordt vaak afgelezen aan een toename in de gemiddelde leeftijd waarop mensen de arbeidsmarkt verlaten. Het blijft echter de vraag of mensen meer jaren werken in goede gezondheid, of in slechte gezondheid. Het is ook onduidelijk in welke mate werkenden met een chronische ziekte zich ongezond voelen. In deze studie onderzoeken we de werkduurverwachting in goede en slechte ervaren gezondheid van Nederlandse werkenden met chronische ziekten van 55 jaar en ouder, en of werkenden die zich ongezond voelen langer zijn gaan werken tussen 1992 en 2015.

Arbeidsparticipatie onder ouderen in Nederland: Effecten van pensioenprikkels, de pensioengerechtigde leeftijd, en deeltijdpensioen
Tunga Kantarci, Daniel van Vuuren, Jonneke Bolhaar
Abstract:

Het stimuleren van arbeidsparticipatie is een belangrijke beleidsdoelstelling in Westerse landen, mede door de vergrijzende samenleving en de daarbij komende druk op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Naast de traditionele manieren om arbeidsparticipatie onder ouderen te stimuleren, zoals het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd, kunnen flexibele combinaties van werk en eerste- en tweede pijler pensioen ouderen stimuleren om tot op latere leeftijd door te werken. Aan de hand van stated preferences data onderzoeken wij hoe prikkels tot vroegpensioen, de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd, en de mogelijkheid tot een deeltijdpensioen individuele pensioneringskeuzes beïnvloeden. Meer specifiek zijn wij geïnteresseerd in de effecten op werken na de effectieve en statutaire pensioenleeftijd. Wij vinden dat twee uit vijf personen deeltijdpensioen prefereert boven vervroegde of verlate voltijdpensionering.  Personen zijn meer bereid om middels deeltijdpensioen langer door te werken als het uitgestelde pensioeninkomen hoger is dan het uitgestelde pensioeninkomen op basis van actuarieel neutrale berekeningen.  Het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd boven de 65 jaar leidt tot meer deeltijdwerk ten opzichte van voltijdwerk. De mogelijkheid om deel te nemen aan een deeltijdpensioen op leeftijd 63 zorgt voor een netto toename in arbeidsparticipatie van 1,5 maanden. Daarentegen leidt een lager loon in het deeltijdpensioen, door bijvoorbeeld demotie, tot een voorkeur voor voltijdspensionering. Ter validatie van deze resultaten tonen wij aan dat de stated preferences van mensen representatief zijn voor hun verwachte en daadwerkelijke pensioenleeftijd en hun keuze voor deeltijd en voltijdspensioen.

Trainingsparticipatie van oudere werknemers: belemmeringen aan de vraag- en aanbodzijde van de arbeidsmarkt
Annemarie Keunn, Didier Fouarge, Davey Poulissen

Abstract:

Als gevolg van de stijgende pensioenleeftijd en snelle technologische en organisatorische ontwikkelingen verandert de vraag naar kennis en vaardigheden op de arbeidsmarkt in rap tempo. Het is in deze context cruciaal dat oudere werknemers het niveau van hun kennis en vaardigheden op peil houden en dat werkgevers investeren in hun oudere werknemers. Desondanks zien we een over de tijd weliswaar afnemend, maar nog steeds aanzienlijk verschil in de trainingsparticipatie tussen oudere en jongere werknemers. In dit artikel gaan we eerst kort in op de literatuur over factoren die van invloed zijn op de scholingsdeelname van oudere werknemers. Hierbij kijken we zowel naar werkgevers- als naar werknemersfactoren. Daarnaast analyseren we het keuzeproces van werkgevers en werknemers middels twee stated choice experimenten.

In het eerste experiment wordt aan werknemers gevraagd om te kiezen tussen twee opleidingen die op bepaalde kenmerken van elkaar verschillen. We laten zien dat oudere werknemers minder vaak kiezen voor een training/cursus die in hun eigen tijd moet worden gevolgd, een training/cursus die een eigen financiële bijdrage vraagt of een opleiding die gericht is op loopbaanoriëntatie en coaching. Ongeacht de kenmerken van de training/cursus, en in vergelijking met jongere werknemers, zijn oudere werknemers daarnaast minder bereid om de training/cursus daadwerkelijk te volgen wanneer deze aan hen zou worden aangeboden. Dit suggereert een geringere trainingsbereidheid onder werknemers.

In het tweede experiment wordt werkgevers gevraagd een cursus/training met specifieke kenmerken toe te kennen aan werknemers die onder meer verschillen in hun leeftijd. We stellen vast dat werkgevers minder geneigd zijn om een cursus/training aan te bieden aan een werknemer van 60 jaar dan aan een werknemer van 30 of 45 jaar. Dit wijst op een geringere bereidheid om in de scholing van oudere werknemers te investeren. De lagere bereidheid van werkgevers om in deze werknemers te investeren kan echter gecompenseerd worden als hun prestaties (performance) of motivatie positief beoordeeld worden.

Onze bevindingen suggereren dat zowel vraag- als aanbodfactoren verantwoordelijk zijn voor het verschil in trainingsparticipatie naar leeftijd, en dat werkgevers positief selecteren op basis van motivatie en performance.