Op grond van de nieuwe Nederlandse pensioenovereenkomst zijn pensioenuitvoerders wettelijk verplicht om de risicovoorkeuren en risicocapaciteit van hun deelnemers te meten en ervoor te zorgen dat de beleggingsstrategieën hierop zijn afgestemd. In de praktijk is dit zogenaamde risicopreferentieonderzoek (RPO) vooral gericht geweest op het meten van de risicovoorkeuren van deelnemers, terwijl er minder aandacht is besteed aan het meten van risicocapaciteit. Bovendien is uit de eerste toepassingen van het RPO in het kader van de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel gebleken dat het RPO geen eenvoudige opgave is. Wanneer deelnemers naar hun voorkeuren worden gevraagd, geven velen inconsistente of onwaarschijnlijke antwoorden. Er ontstaat een potentieel probleem wanneer deze antwoorden voor waar worden aangenomen: de pensioenuitvoerder zou hun impulsieve gedrag kunnen overnemen en mogelijk hun fouten herhalen bij het bepalen van collectieve beleggingsstrategieën.

Onze eerste onderzoeksvraag luidt dan ook: hoe kunnen we systematische en principiële methoden ontwikkelen om normatieve conclusies over gedelegeerde, collectieve beleggingen af te leiden uit voorkeursmetingen die onderhevig zijn aan gedragsvervormingen? Bovendien is uit eerder onderzoek gebleken dat risicovoorkeuren een grotere invloed hebben op collectieve beleggingsstrategieën dan sociaal-economische kenmerken (risicocapaciteit). We zullen onderzoeken of deze conclusie robuust is wanneer rekening wordt gehouden met meetfouten. Belangrijke aspecten van risicocapaciteit, zoals het risico op echtscheiding, het bezit van een eigen woning of menselijke factoren, zijn over het algemeen gemakkelijker te meten dan risicovoorkeuren. Ze zullen met name vaak nauwkeuriger worden gemeten, vooral op populatieniveau. In onze tweede onderzoekslijn zijn we van plan de wisselwerking tussen risicovoorkeuren en risicocapaciteiten opnieuw te onderzoeken, waarbij we explicieter dan voorheen rekening houden met meetfouten.