Promovenda Larissa Zimmermann: “Subjectief financieel welzijn hangt samen met sparen en buffers opbouwen”
Larissa Zimmermann is promovenda aan de Universiteit Maastricht. Tijdens Pension Day 2026 presenteerde ze haar lopende onderzoek dat ze samen met Dirk Brounen en Thomas Post uitvoert. Ze is voor de tweede keer op Pension Day en vertelt over haar onderzoek en haar ervaringen tijdens deze academische bijeenkomst.
Kun je kort iets vertellen over jouw achtergrond?
“Eerder heb ik Internationale economie gestudeerd aan de Eberhard Karls Universität Tübingen, in de buurt van Stuttgart. Daarna werkte ik bij de Europese Centrale Bank aan de Consumer Expectations Survey, waarin wordt gevraagd hoe huishoudens hun financiële situatie inschatten en welke verwachtingen ze hebben voor de toekomst. Door deze ervaring raakte ik geïnteresseerd in de besluitvorming van huishoudens. Aan de Universiteit Maastricht vond ik mijn huidige promotieplek op het gebied van huishoudfinanciën. Dit klonk heel interessant en sloot goed aan bij mijn achtergrond bij de Europese Centrale Bank. Inmiddels ben ik een jaar bezig met mijn promotieonderzoek en begin ik nu aan mijn tweede jaar.”
Waarover gaat het paper dat je op Pension Day presenteert?
“Mijn paper gaat over het subjectieve financiële welzijn van huishoudens en het opbouwen van financiële buffers. Oftewel: waarom bouwen sommige huishoudens die wel op, terwijl andere dat niet doen, of niet genoeg? We gebruiken daarvoor gegevens uit het Nederlandse LISS-panel, van huishoudens in de leeftijdsgroep van 25 tot 65 jaar. Daarbij gaat het om ongeveer 1200 ondervraagde huishoudens in 2021.
We kijken in het onderzoek naar het subjectieve financiële welzijn. Het gaat er dan om of huishoudens het gevoel hebben dat ze kunnen rondkomen, of dat ze zich belast voelen door hun financiële situatie of gestrest zijn. Dit is de invalshoek vanuit het heden. Daarnaast is er ook nog een invalshoek vanuit de toekomst. Die kijkt of mensen zich comfortabel genoeg voelen om met pensioen te gaan en denken hun doelen te gaan bereiken. Beide invalshoeken vormen de subjectieve schaal voor financieel welzijn. We willen zien of dit voorspelt hoe huishoudens er later financieel voor staan en hoeveel spaargeld ze hebben.
Tot nu toe is onze belangrijkste bevinding dat het subjectieve financiële welzijn samenhangt met sparen en buffers opbouwen. Dit betekent dat huishoudens die zich financieel goed voelen, ook meer sparen. Dit geldt zelfs wanneer we huishoudens vergelijken met een vergelijkbaar inkomen en een vergelijkbaar spaarsaldo in het voorgaande jaar. Ook als we rekening houden met eerder spaargedrag, inkomen en andere factoren, voorspelt de subjectieve beoordeling van hun eigen financiële situatie dus nog steeds hoeveel zij in de toekomst sparen.
Een andere bevinding vanuit de invalshoek van het heden is dat de stress die in huishoudens wordt ervaren een negatieve samenhang heeft met sparen. Dit sluit aan bij een theorie die uitgaat van de hypothese dat wanneer je heel gestrest bent, dit je cognitieve vermogens beperkt, wat zorgt voor minder ruimte en tijd om goede beslissingen te nemen. Andersom zien we dat zekerheid in de toekomst een positieve samenhang heeft met sparen, wat betekent dat een huishouden met een positieve kijk op de toekomst doorgaans meer spaart.
Dit zijn nog steeds voorlopige, cross-sectionele resultaten. We vergelijken hoe huishoudens hun financiële situatie in 2021 zagen met hun gerealiseerde spaartegoeden in 2022. Als volgende stap willen we de enquête koppelen aan administratieve gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek, om beter in kaart te brengen hoe de subjectieve beoordeling van huishoudens samenhangt met hun objectieve financiële positie.”
Wat kan de praktijk hier nu al mee?
“Voor concrete implicaties voor de praktijk is het nog te vroeg. Maar de manier waarop mensen hun financiële situatie zien, kan helpen bij het identificeren van huishoudens die financieel kwetsbaar zijn, en wel op een manier die verder gaat dan wat hun inkomen of spaargeld op zich zou laten zien.”
Wat neem je mee van de presentatie en discussie van vandaag?
“De discussiant had het paper heel zorgvuldig gelezen. Ze gaf behulpzame opmerkingen over hoe ik het kan verbeteren en de boodschap duidelijker kan overbrengen. Ze zou graag zien dat ik mijn denkproces achter de keuzes die ik in het artikel maak uitgebreider toelicht en ook nader inga op de rol die het tijdsperspectief speelt in mijn resultaten. Ze stelde ook voor dat ik verder werk aan de beleidsaanbevelingen: waarom zijn deze resultaten in de praktijk nuttig?”
Hoe zijn jouw ervaringen op Pension Day?
“Dit is mijn tweede keer op Pension Day. De eerste keer was alles nog helemaal nieuw voor me en was ik behoorlijk zenuwachtig. Nu zie ik veel bekende gezichten en kwam ik ontspannener binnen. Het voelt als een prettige, veilige omgeving om te presenteren: je krijgt hier opbouwende feedback.
Mijn ervaring met andere conferenties is nog beperkt, maar op een conferentie die ik bezocht, was er geen discussiant en nauwelijks tijd voor vragen achteraf. Hier verdiept iemand zich in je werk, krijg je feedback en ontstaan daarna goede gesprekken met het publiek. Ik hecht ook veel waarde aan de mogelijkheid voor promovendi om hun werk te presenteren en contacten te leggen met andere onderzoekers in een omgeving waar het gemakkelijk is om die stap te zetten.”