Pensioen & Wetenschap is een podcast van Netspar: het kennisnetwerk dat wetenschap en pensioen- en verzekeringssector met elkaar verbindt. Freelance journalist Jannie Benedictus gaat in deze podcastserie in gesprek met wetenschappers en mensen uit de praktijk.

De Podcast Pensioen & Wetenschap bespreekt in deze nieuwe aflevering de toereikendheid van Nederlandse pensioenen. Bij gespreksleider Jannie Benedictus schuiven Jim Been en Henk-Jan Wondergem aan. Been is universitair hoofddocent economie aan Universiteit Leiden en Wondergem beleidsmedewerker programmadirectie pensioenen bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Been publiceerde recent het paper De toereikendheid van Nederlandse pensioenen, samen met Cindy Biesenbeek, Marike Knoef, Koen Caminada en Kees Goudswaard. Wondergem was betrokken bij een interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO pensioenopbouw) dat gebruikmaakt van dezelfde data.

Het pensioen is voor twee derde van de Nederlandse huishoudens toereikend, concludeert het Netspar-paper, maar voor een flink deel afhankelijk van de vierde pijler; met name woningbezit is een belangrijke conditie. “We weten dat het verzilveren van de eigen woning niet makkelijk is”, zegt Been, die de hoop uitspreekt dat daar in de toekomst meer producten voor op de markt komen. Dat die eigen woning er zo toedoet, kan de ongelijkheid tussen gepensioneerde kopers en gepensioneerde huurders doen toenemen. Wondergem stipt aan dat zowel pensioen in de tweede en derde pijler als de eigen woning fiscaal fors worden gefaciliteerd. “Als je beide niet hebt, dan loop je twee enorme boosts mis.”

Dankzij de onderzoeken wordt het beeld heterogener en kunnen meer groepen in kaart worden gebracht. Zoals de hogere inkomens. “We zien dat in de IT-sector veel mensen geen adequaat pensioen opbouwen”, zegt Wondergem. “Als jij softwaredeveloper bent en 2,5 keer modaal verdient, dan moet je flink wat bijleggen om dat te vervangen.” Tegelijkertijd kunnen hogere inkomens vaak toe met lagere vervangingsratio’s. Been en Wondergem bespreken in dat kader de robuustheid van de 70%-vuistregel. “Hoge vervangingsratio’s zeggen niet per se heel veel voor lage inkomens. Die hebben misschien wel honderd procent nodig”, zegt Been. Meer inzicht in consumptiedata na pensionering zou kunnen helpen om de vuistregel te verfijnen. Maar, zegt Wondergem, de vuistregel geeft wel een houvast en is nog steeds een goede indicatie.

Ook de positie van andere groepen wordt benoemd, zoals zelfstandigen en migranten. Communicatie en bewustwording zijn hier sleutelwoorden. Voor zelfstandigen door ze te laten zien hoeveel inkomstenbelasting ze extra betalen als ze fiscale faciliteiten laten liggen. Voor migranten om ze te wijzen op de AIO-aanvulling: de Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen waar (te) weinig gebruik van wordt gemaakt.

Luister naar de podcast:

Verder lezen