Pensioenbewustzijn, het morele risico van Nederlandse huishoudens & impact van rugpijn op arbeidsparticipatie

Pensioenbewustzijn van jongeren verhogen
Marike Knoef, Jim Been, Marijke van Putten

Abstract:
De individuele verantwoordelijkheid van mensen ten aanzien van hun pensioen neemt toe. Het aantal zelfstandigen neemt toe en mensen krijgen meer keuzes ten aanzien van hun pensioen. Deze ontwikkelingen vergroten het belang van pensioenbewustzijn.

Pensioenbewustzijn is laag, zeker onder jongeren. In dit paper onderzoeken we hoe we pensioenbewustzijn kunnen verhogen. We onderzoeken of jongeren en ouderen op een andere manier benaderd moeten worden. Verder zijn we, voorzover wij weten, de eersten die het gebruik van social media in pensioencommunicatie analyseren.

In dit paper onderscheiden we twee vormen van pensioenbewustzijn: a) kunnen mensen basisvragen over het pensioenstelsel beantwoorden? En b) hebben mensen ingelogd bij mijnpensieonoverzicht.nl om meer te weten te komen over hun eigen situatie?

We hebben een gerandomiseerd experiment uitgevoerd met brieven met een positieve en negatieve framing. Daarnaast hebben we samen met Pensioenlab een social media bericht op Facebook geplaatst, gericht op mensen tussen 20 en 40 jaar. We gebruiken het aantal uren Facebook gebruik per week om het causale effect van het social media bericht op pensioenbewustzijn te meten.

De resultaten laten zien dat brieven met een negatieve framing de basiskennis over het pensioenstelsel verhogen. Dit effect is niet significant verschillend voor jongeren en ouderen in de beroepsbevolking. Het social media bericht is effectief in het verhogen van het gebruik van mijnpensioenoverzicht.nl.

“Till debt do us part”: echtscheidingen, economische uitkomsten en morele risico
Mauro Mastrogiacomo

Abstract:
De ontwikkeling van verschillende levensloopuitkomsten, zo als arbeidsparticipatie, vermogen en pensioenen, wordt beïnvloed door echtscheidingen. Deze studie laat zien dat er grote veranderingen optreden bij al deze variabelen, als wij het levensloop organiseren niet over leeftijd, maar over de tijd tot en vanaf een echtscheiding.

Wij voeren een toets uit voor morele risico in aanwezigheid van een verzekering tegen restschulden. Eerste behandelen we de optimale keuze van een gezin in een dergelijke situatie theoretisch. Vervolgens laten we zien hoe de NHG strategische echtscheidingen kan uitlokken. We gebruiken de discontinuïteit in het stelsel (alleen huizen onder een bepaalde grenswaarde komen in aanmerking voor de NHG) om dit effect te identificeren. We laten zien dat vergelijkbare huishoudens een heel andere echtscheiding-gedraag vertonen indien ze gebruik maken van de NHG.

Groningen Spine Cohort: Lange termijn impact van rugpijn op arbeidsparticipatie en uitstroomroutes uit werk
Michiel Reneman

De gemiddelde pensioensleeftijd van werkende Nederlanders is het afgelopen decennium snel toegenomen en zal de komende jaren verder stijgen door de verhoging van de AOW-leeftijd. Het is echter de vraag of de gezondheidstoestand van de oudere werknemer de gewenste “participatie” toe zal laten. Voorts is het evident dat de arbeidsparticipatiegraad van werkenden met gezondheidsproblemen nog sterk achter blijft. Chronische rugpijn is een van de meest voorkomende gezondheidsproblemen en geeft hoge maatschappelijke kosten door ziekteverzuim, een verlies aan arbeidsproductiviteit en hoge medische kosten. Het is de verwachting dat deze kosten verder zullen toenemen.

In juli 2015 is het Wervelkolom Centrum UMCG, een uniek samenwerkingsverband gestart met een longitudinaal prospectief cohort onderzoek bij 1500 patiënten met rugpijn; het Groningen Spine Cohort (GSC). Gedurende tenminste 10 jaar zullen patiënten, behandeld in het Wervelkolom Centrum, gevolgd worden; naar schatting bereikt het merendeel gedurende deze periode de pensioengerechtigde leeftijd. In deze 10 jaar worden het beloop van klachten, kwaliteit van leven, en beperkingen in kaart gebracht. Ook zal inzicht worden verkregen in zorgconsumptie bij verschillende zorgaanbieders en in de ontvangen adviezen van professionals, leidinggevenden en naasten. Tot slot is er uitgebreid aandacht voor verlies in productiviteit en het effect hiervan op arbeidsparticipatie.

Het GSC vormt de basis van een innovatief onderzoeksprogramma waarin vanuit een interdisciplinaire benadering inzicht wordt verkregen in de impact van rugpijn op arbeidsdeelname en uitstroomroutes uit werk. Het onderzoeksprogramma geeft daarnaast inzicht in de effecten van zorginterventies, met betrekking tot de behandeling van rugpijn, op arbeidsuitkomsten, gezondheid, welbevinden en gezondheidsuitgaven, en biedt aangrijpingspunten voor interventies en beleidsmaatregelen om de arbeidsparticipatiegraad van werkenden met gezondheidsproblemen te verhogen. Het GSC draagt bij aan het UMCG brede thema Healthy Ageing, in het bijzonder door het streven naar ‘Meer gezonde en productieve jaren’.

Expertise vanuit de revalidatiegeneeskunde, sociale geneeskunde en economie wordt gebundeld, en er wordt nauw samengewerkt met zorg- en inkomensverzekeraars. Door het combineren van verzamelde patiëntgegevens met grote longitudinale studies – waaronder het Sociaal Statistisch Bestand van het Centraal Bureau voor de Statistiek en Lifelines, een grootschalig langdurig gezondheidsonderzoek in Noord-Nederland onder leiding van het UMCG – ontstaat de unieke mogelijkheid om interdisciplinaire modellen empirisch te toetsen.

De presentatie is bedoeld om samenwerkingsmogelijkheden met Netspar deelnemers te exploreren. Deze samenwerking biedt kansen om relevante vragen te beantwoorden die anders, vanwege de uniciteit van het GSC,  onbeantwoord blijven