Keuzevrijheid en een toereikend pensioen

Emoties en lange-termijn financiële beslissingen: Relevantie en meting
Luuk Perik, Thomas Post en Elisabeth Brüggen (Allen Maastricht University)
Abstract:
We study the role of emotions in long-term financial decision-making, specifically in the pension context. Typical characteristics of the pension context are that decisions taken today have consequences in the distant future and that the decision environment is complex. We argue that in this setting, reliance on emotional decision heuristics are of key importance but rarely studied. First, we provide a review of the emotions literature to set a framework for future studies in the pension context. For linking emotions to decisions we need to measure emotions appropriately. Therefore, second we describe and compare measurement techniques, each with their unique advantages and disadvantages

Keuzevrijheid in pensioen: Ons brein wil niet kiezen, maar wel gekozen worden
Joyce Vonken (APG) en Walter Limpens (Neurensics)
Abstract:
Dit neuromarketing onderzoek biedt een nieuw, genuanceerd perspectief op de vraag of pensioenkeuzes wenselijk zijn. Het onderzoek laat zien dat deelnemers het intuïtief fijner vinden als pensioen voor hun geregeld wordt en zij geen keuzes hoeven te maken. Wanneer we echter kijken hoe deelnemers pensioenopties waar ze zelf voor hebben gekozen waarderen, vergeleken met pensioenopties die automatisch voor hun geregeld zijn, dan zien we dat deelnemers pensioenopties waar ze zelf voor hebben gekozen beter waarderen. Het feit dat de intuïtieve en emotionele reactie van deelnemers op pensioenkeuzes aanvankelijk relatief negatief is kan een belangrijke verklarende factor zijn voor het lage gebruik van keuzemogelijkheden. Het aanbieden van pensioenkeuzes kan een positief effect hebben, namelijk een hogere waardering van het verkregen pensioen. Om dit effect te realiseren is het echter belangrijk dat pensioenfondsen en uitvoerders deelnemers stimuleren om keuzes te maken en helpen met het maken van pensioenkeuzes. In de communicatie en keuze-architectuur zal rekening moeten worden gehouden met de initiële emotionele barrière die deelnemers ervaren wanneer ze worden geconfronteerd met pensioenkeuzes.

In dit paper beschrijven we eerst de belangrijkste beleidsimplicaties die we uit dit onderzoek kunnen opmaken. Daarna beschrijven we wat neuro-marketing onderzoek precies is en hoe het werkt, waarna we de specifieke onderzoeksopzet van dit onderzoek toelichten. Vervolgens worden drie onderzoeksvragen behandeld: 1) Hoe reageren deelnemers intuïtief en emotioneel op pensioenkeuzes, vergeleken met automatisch geregelde pensioenen? 2) Hoe waarderen deelnemers intuïtief pensioenopties waar ze zelf voor hebben gekozen, vergeleken met pensioenopties die automatisch voor hun zijn geregeld? 3) Welke pensioenkeuzes worden intuïtief het beste gewaardeerd? We bekijken ook wat de resultaten betekenen voor het aanbieden van keuzes en de communicatie over keuzes. We sluiten af met de limitaties en conclusies van dit onderzoek.

Zicht op ZZP Pensioen
Wim Zwinkels (Epsilon Research), Marike Knoef (LU), Jim Been (LU), Coen Caminada (LU) en Kees Goudswaard (LU)
Abstract:
Een van de doelstellingen van ons pensioenstelsel is om een grote inkomensachteruitgang bij pensionering te voorkomen. In deze presentatie brengen we in kaart hoeveel financiële middelen ZZP’ers hebben opgebouwd om hun oude dag te financieren en we vergelijken dit met de opbouw van werknemers.  De auteurs hebben diverse administratieve bestanden afkomstig van de belastingdienst, banken en pensioenfondsen gekoppeld, zodat niet alleen gemiddelden, maar ook variatie tussen huishoudens kan worden onderzocht.