Keuzevrijheid en flexibiliteit in pensioenregelingen

Optie waarde in een levenscyclus: De waarde van flexibiliteit bij het plannen en voorbereiden voor pensionering
Sonja Wendel, Benedict Dellaert en Bas Donkers

Abstract:
Recente beleidswijzigingen leiden er toe dat individuen in de meeste ontwikkelde economieën steeds meer verantwoordelijkheid krijgen voor het regelen en het plannen van hun eigen pensioen. In dit overzichtsartikel kijken we op basis van het “levenscyclus” model naar de wijze waarop individuen flexibiliteit bij het plannen en regelen van hun pensioen mee moeten wegen en waarderen. We gebruiken hiervoor de theorie van optie waarderingen. We starten met het geven van een literatuuroverzicht waarbij we ingaan op resultaten uit onderzoeken uit de financiële economie, strategie en milieu economie. Dit doen we om de optiewaarde vanuit meerdere, verschillende perspectieven te kunnen conceptualiseren. Vervolgens zullen we optie waarderingen toepassen op de voorbereiding en het plannen binnen het “levenscyclus model”. Deze algemene benadering wordt gevolgd door een discussie van de drie belangrijkste vermogenscomponenten van een individu in zijn of haar levenscyclus: financieel kapitaal, menselijk kapitaal en gezondheidskapitaal.  Voor elke van deze drie kapitaalvormen zullen voorbeelden gegeven worden van relevante consumenten beslissingen en hun invloed op de optie waarde binnen de levenscyclus. Hierna zullen we een overzicht geven van de gedragsmatige invloeden die relevant zijn voor optie waarde in de context van het voorbereiden voor pensionering en voor keuzes met betrekking tot de levenscyclus. We sluiten af met een verdiepende, praktijkgerichte discussie over optie waarde van herscholing en enkele andere maatschappelijke uitdagingen die gerelateerd zijn aan de verschillen in optie waardes tussen individuen.

Managen van inzetbaarheid op de arbeidsmarkt voor continuïteit van inkomen over de levenscyclus. Hybride intermediairs die helpen
Peter Lapperre, Alwin Oerlemans, Alje Kuiper, Marjolein ten Hoonte, Benedict Dellaert, David Kronbichler en Marc Baan

Abstract:
Zelf in staat zijn om een leven lang inkomen uit arbeid te verwerven wordt steeds belangrijker. Flexibilisering, robotisering en nieuwe eisen op de arbeidsmarkt en het opschuiven van de pensioengerechtigde en AOW-leeftijd maken dat mensen zich beter moeten voorbereiden op de eigen inzetbaarheid. Deze paper wil richting geven hoe werkenden beter zelf hun inzetbaarheid kunnen managen en zo beter de continuïteit van inkomen kunnen borgen. Terugvallen op de werkgever of op de verzorgingsstaat is er niet meer bij. Mensen staan er steeds vaker alleen voor, steeds meer wordt verwacht dat men de eigen boontjes dopt. Stabiliteit van inkomen vergt steeds meer dat werkenden de eigen fitheid voor het verwerven van inkomen actief onderhouden. Sociale innovatie is nodig die mensen helpt in het maken van betere keuzes die bijdragen aan de stabiliteit van inkomen over de levensloop en actieve participatie aan de samenleving. Een geïntegreerde benadering van het plannen van en investeren in arbeids-, gezondheids- en financieel kapitaal van een individuele werkende mens is een innovatie die daarbij helpt. Deze paper werkt een kader uit voor sociale innovatie en geeft voorbeelden van sociale innovatie. Bouwstenen van deze dienstverlening zijn een prognose van individuele arbeidsmarktwaarde, daaraan gerelateerde financiële planning, advisering bij afwegingen waarin te investeren, en ingangen naar vraag in de arbeidsmarkt. Belangrijk hulpmiddelen hierbij zijn persoonlijke data aggregatie en -analytics (robotisering) en een vertrouwde customer interface (trusted advisor). Hoofdstuk 1 gaat in op inzetbaarheid als basis voor zekerheid van inkomen en het borgen van arbeidsmarktwaarde. Hoofdstuk 2 gaat in op modellen voor het vaststellen van arbeidsmarktwaarde, hoofdstuk 3 op verantwoordelijkheden bij het onderhoud ervan. Hoofdstuk 4 geeft voorbeelden van experimenten op het gebied van sociale innovatie. In hoofdstuk 5 en 6 gaat de paper in op de verdere ontwikkeling van ecosystemen, experimenten en aanbevelingen voor consumenten, pensioenuitvoerders, andere bedrijven, regelgeving en toezicht.