Individueel defined contribution in de uitkeringsfase

  • Tom Steenkamp Tom Steenkamp

Medio 2015 heeft de staatssecretaris van SZW een wetsvoorstel met betrekking tot premieovereenkomsten ter consultatie voorgelegd aan de pensioensector. De kern van het wetsvoorstel is om een variabele en niet-gegarandeerde pensioenuitkering bij premieregelingen mogelijk te maken. Dit betekent dat een individuele regeling ook in de uitkeringsfase mogelijk is, waarbij de deelnemer kan kiezen om beleggingsrisico te lopen en langlevenrisico te delen in een collectief. Langlevenrisico bestaat uit micro- en macrorisico. Micro langlevenrisico ontstaat doordat sommige deelnemers langer – en sommige korter leven dan verwacht. Dit risico kan gedeeld worden in een collectief. Afwijkingen van de veronderstelde sterfte leiden tot een sterfteresultaat dat individueel wordt gedragen. Macro langlevenrisico is het risico dat we met zijn allen gemiddeld (meer of minder) ouder worden dan verwacht. Dit risico treft dus iedereen.
In dit paper ga ik in op de gevolgen van het individueel dragen van beleggings- en langlevenrisico in de uitkeringsfase. Ik vergelijk de huidige premieregeling in de uitkeringsfase (aankoop gegarandeerde nominale annuïteit) met de variabele uitkering op basis van karakteristieken van de kansverdelingen van het pensioenresultaat en de toe te passen kortingen op de pensioenuitkering. Ook maak ik een welvaartsvergelijking op basis van een standaard nutsfunctie. Voor de berekening van het pensioenresultaat betrek ik alle uitkeringen in de pensioenperiode, houd rekening met inflatie, en weeg de uitkeringen in de tijd met de relatieve overlevingskans. Het effect van beleggings- en micro en macro langlevenrisico op de pensioenuitkering wordt afzonderlijk behandeld.
De conclusie is dat het beperkt nemen van beleggingsrisico een verstandige keuze is en leidt tot welvaartswinst. De variabiliteit van de uitkering die hierdoor wordt geïntroduceerd is beperkt, zeker als de AOW wordt meegenomen. Het uitsmeren van financiële schokken helpt deze variabiliteit te reduceren. De vraag is echter of de omvang van de reductie de extra complexiteit in uitvoering en communicatie rechtvaardigt. Een beter alternatief is mogelijk de aankoop van een in de tijd stijgende uitkering met de (verwachte) inflatie.
Het individueel dragen van macro langlevenrisico lijkt – op basis van de huidig geaccepteerde sterftemodellen –acceptabel. Voor het micro langlevenrisico hangt de vraag of het individueel dragen acceptabel is samen met de groepsgrootte van het collectief.

Netspar, Network for Studies on Pensions, Aging and Retirement, is een denktank en kennisnetwerk. Netspar is gericht op een goed geïnformeerd pensioendebat.

MEER OVER NETSPAR


Missie en strategie           •           Netwerk           •           Organisatie           •          Podcasts
Board Brief            •            Werkprogramma 2023-2027           •           Onderzoeksagenda

OVER NETSPAR

Onze partners

B20210618_Achmea_logo_grey
B20160708_universiteit utrecht
B20160708_erasmus
B20160708_ministeries
B20210909_SPMS_logo download greyscale smaller
Bekijk al onze partners