Een systematisch overzicht van de redenen voor de lage verzekeringsgraad bij ouderenzorgverzekeringen en annuiteiten: kan een geïntegreerd product dit tegengaan?

  • Timo Lambregts Timo Lambregts
  • Erik Schut Erik Schut

Door de vergrijzing zal de rol van particuliere verzekeringen in de financiering van verzorgings- en langlevenrisico’s in ontwikkelde landen waarschijnlijk toenemen.
Toch is het aantal mensen dat zichzelf verzekert tegen de kosten van verzorging (longterm care insurance (LTCI)) of langleven (annuïteiten) zeer beperkt. Dit aantal blijft bovendien ver achter bij economische voorspellingen. Een terugkerende verklaring is dat adverse selectie de vraag naar deze verzekeringen dempt. Het integreren van deze
twee verzekeringen in een life-care annuity (LCA) zou zulke adverse selectie kunnen verminderen. In dit Netspar Survey Paper onderzoeken we eerst welke factoren van
invloed zijn op het bezit van LTCI en annuïteiten. Vervolgens bespreken we of LCA’s deze vraag kunnen doen groeien. Hiervoor ontwikkelen we een systematisch overzicht
van de bestaande wetenschappelijke literatuur naar het bezit van LTCI en annuïteiten.

Onze resultaten laten zien dat vergelijkbare factoren het bezit van zowel LTCI als annuïteiten belemmeren. Niet alleen wordt dit beperkt door adverse selectie, maar ook door substitutie, niet-standaard voorkeuren en beperkte rationaliteit. Bovendien kunnen deze factoren ook verklaren waarom het bezit geconcentreerd is bij mensen met een hoger vermogen en betere subjectieve gezondheid. Een geïntegreerd product – uitsluitend gericht op het oplossen van adverse selectieproblemen – zal deze andere factoren waarschijnlijk niet oplossen. Onze resultaten laten daarmee zien dat het bezit van geïntegreerde producten waarschijnlijk geconcentreerd zal blijven bij meer vermogende en subjectief gezondere mensen. Wanneer verzekeraars echter producten aanbieden die rekening houden met substitutie en niet-standaard voorkeuren, kan dit de vraag naar zowel afzonderlijke producten als geïntegreerde producten vergroten.

Het feit dat het bezit van deze verzekeringen op een vrije markt ongelijk verdeeld is, heeft belangrijke consequenties voor beleidsmakers. Voor zover verminderd bezit een gevolg is van verzekeringsvoorkeuren of substitutie door een sociaal vangnet, reflecteert het individuele voorkeuren en zijn er geen beleidsinterventies nodig. Voor zover verminderd bezit een gevolg is van adverse selectie of beperkte rationaliteit, reflecteert het echter de onderliggende ongelijkheid in gezondheid, levensduur of financiële geletterdheid. Beleidsinterventies kunnen nodig zijn om deze ongelijkheden te verminderen.

Als het doel is om het bezit van verzekeringen op particuliere verzekeringsmarkten te vergroten, kunnen beleidsmakers en verzekeraars verschillende stappen ondernemen om een meer inclusieve verzekeringsmarkt te creëren. Ten eerste moeten individuen met weinig financiële kennis in staat gesteld worden om verzekeringsbeslissingen te nemen. Dit kan niet alleen worden bereikt door de financiële geletterdheid te vergroten, en zo een beter begrip van LTCI en annuïteiten te creëren, maar ook door verzekeringsbeslissingen gemakkelijker te maken. Ten tweede vergroot risicobewustzijn verzekeringsbezit; beleidsmakers en verzekeraars zouden zich daarom kunnen richten op het vergroten van het bewustzijn van verzorgings- en langlevenrisico’s. Overheden dienen daarbij vooral duidelijk te maken welke kosten zij zullen vergoeden en welke bijdrage van de burgers zelf wordt verwacht. Ten derde blijkt uit onze resultaten dat wantrouwen ten opzichte van verzekeraars leidt tot lager verzekeringsbezit. Regelgeving, die verzekerden beschermt door de uitbetaling van billijke verzekeringsaanspraken te garanderen, kan helpen dit wantrouwen weg te nemen en verzekeringsbezit te vergroten. Ten slotte suggereren onze resultaten dat framing en defaults effectief kunnen zijn in het vergroten van verzekeringsbezit.

 

Netspar, Network for Studies on Pensions, Aging and Retirement, is een denktank en kennisnetwerk, gewijd aan het bevorderen van een beter begrip van de economische en sociale gevolgen van pensioenen, vergrijzing en ‘de oude dag’ in Nederland en Europa.

MEER OVER NETSPAR


Missie en strategie           •           Netwerk           •           Organisatie
Netspar Brief       •          Werkprogramma 2019-2023        •         Onderzoeksagenda Netspar NexT

OVER NETSPAR

Onze partners

vu
B20160708_nationale nederlanden
university-of-twente
B20160708_apg
B20160708_ministeries
Bekijk al onze partners