Nu de wereldbevolking snel vergrijst, is het van cruciaal belang om te begrijpen hoe leeftijdsgebonden cognitieve achteruitgang van invloed kan zijn op besluitvormingsprocessen, met name op cruciale gebieden zoals pensioenplanning en financiële keuzes. De 65-pluspopulatie in Nederland zal naar verwachting rond 2040 een piek bereiken met 4,6 miljoen mensen die pensioen ontvangen. Pensioengerelateerde besluiten nemen is op zich al complex, maar door leeftijdsgebonden cognitieve achteruitgang worden die nog uitdagender. Dit komt omdat veroudering een sterke invloed heeft op de prefrontale cortex, die cruciaal is voor complexe beslissingen, vooral in onzekere situaties. Door middel van een neurowetenschappelijke benadering onderzoekt dit project hoe de verouderende hersenen de besluitvorming rond pensioenen beïnvloeden, om de onderliggende psychologische processen bloot te leggen en AI-tools te beoordelen als mogelijke oplossingen voor uitdagingen op het gebied van besluitvorming. Anders dan op enquêtes gebaseerde studies, is dit project experimenteel van aard, waarbij we ons richten op psychologische factoren zoals cognitieve belasting en emotionele stress bij pensioenkeuzes. Het project is onderverdeeld in twee thema’s:

Thema 1 richt zich op neuropsychologische mechanismen die ten grondslag liggen aan pensioenbeslissingen, die vaak stress veroorzaken en daarmee het keuzegedrag beïnvloeden.

Thema 2 onderzoekt de impact van AI-tools op het verminderen van cognitieve (keuzecomplexiteit) en emotionele lasten (keuzestress) die gepaard gaan met pensioenbeslissingen. We zullen deelnemers van 58 jaar en ouder werven, aangezien zij binnenkort voor echte pensioenbeslissingen komen te staan. Dit project is relevant voor de Nederlandse pensioen- en verzekeringssector en biedt zowel inzichten als oplossingen om uitdagingen op het gebied van besluitvorming aan te pakken. Het project zal met name op maat gemaakte taken en AI-oplossingen leveren die weloverwogen pensioenkeuzes onder de vergrijzende bevolking ondersteunen. Om de praktische waarde te waarborgen, zal het project een pensioen-chatbot opleveren die gepersonaliseerde begeleiding biedt voor gebruik in de praktijk.

Dit onderzoek wordt gefinancierd door Instituut Gak.