Promotie Lieske Coumans: “Bij een kleine schattingsfout kun je veel portefeuillewaarde verliezen”

Lieske Coumans na de promotieceremonie in de aula van Tilburg University

Lieske Coumans promoveerde in november 2025 aan Tilburg University. Voor haar promotieonderzoek richtte ze zich op parameteronzekerheid bij investeringen in staatsobligaties. Ze stelt dat het belangrijk is om bij het vaststellen van optimale investeringen rekening te houden met deze onzekerheid. Bij haar onderzoek had ze veel aan de bijeenkomsten van Netspar: “Ze waren heel laagdrempelig, wat ik me van tevoren niet realiseerde.”

Naam: Dr. Lieske Coumans
Promotie: 12 november 2025 aan Tilburg University
Proefschrift: Robust Bond Investment Strategies under Parameter Uncertainty

Vertel eens over het startpunt van jouw promotieonderzoek.

“Ik ben via een bijzondere route tot mijn promotieonderzoek gekomen. Na mijn studie econometrie in Maastricht ben ik namelijk eerst het bedrijfsleven ingegaan, wat eigenlijk niet zo gebruikelijk is. Via een fietsmaatje kwam ik weer in contact met Anne Balter van Netspar. Zij en Frank de Jong zochten een promovendus voor onderzoek naar parameteronzekerheid bij investeringen. Anne deed onderzoek naar parameteronzekerheid, Frank naar investeringen in staatsobligaties. Langetermijnbeleggers investeren hierin, omdat de waarde van deze obligaties stijgt wanneer rentes dalen. Onderzoek naar parameteronzekerheid was hier nog nauwelijks toegepast. Daarom leek het ons interessant om dit te combineren, met een Netspar Design Paper als startpunt.”

Wat kwam naar voren uit het onderzoek?

“In de eerste plaats kwam naar voren dat het bij nominale obligaties belangrijk is om stil te staan bij parameteronzekerheid. Ik heb gekeken naar de parameters die bepalen hoe snel de rente of inflatie na een schok terugkeren naar het gemiddelde niveau, dit heet mean inversion. Daarnaast heb ik gekeken naar een parameter die aangeeft hoe sterk inflatie de nominale rente beïnvloedt. Als je ook maar een kleine inschattingsfout maakt in die parameters, dan blijkt de oorspronkelijke strategie helemaal niet meer optimaal en kun je juist veel portefeuillewaarde verliezen. De conclusie was dan ook dat beleggen in één obligatie, niet optimaal vanuit de oorspronkelijke aannames, onder parameteronzekerheid stabieler kan zijn.

Verder keek ik naar wat een robuuste strategie is als er sprake is van een “worst-case”-parameterwaarde die het meest nadelig uitpakt voor de investeerder. Daarbij gaat het erom dat je minder verlies lijdt bij verkeerde parameterschattingen. In een geval onderzocht ik een robuuste strategie die rekening houdt met een lage marktprijs van het rente- of inflatierisico. Dit lijkt dan op zeer risicoavers gedrag. In het tweede geval gaat de investeerder uit van een andere snelheid waarmee de rente terugkeert naar gemiddelden. De robuuste strategie hangt dan af van de huidige rente en beleggingshorizon.

Ten slotte onderzocht ik een nieuw type parameteronzekerheid: de mogelijkheid dat klimaatverandering de nominale rente beïnvloedt. Ik ging hierbij dus nog steeds uit van het renterisico, maar keek naar wat klimaatverandering doet met de rentes en daarmee de prijs van nominale obligaties. Dit deed ik door te onderzoeken hoe klimaatnieuws samenhangt met het renteproces. Je ziet dan dat er een samenhang bestaat tussen meer nieuws over klimaatrisico en lagere rentes. Als een risicoaverse investeerder niet zeker weet of klimaatverandering de rentes beïnvloedt, blijkt de robuuste strategie nog steeds dat je jezelf voorbereidt hierop, zodat je veel verlies van portefeuillewaarde voorkomt als er een klimaateffect blijkt te zijn.”

Wat kan de pensioensector met jouw onderzoek?

“Pensioenuitvoerders zijn al bezig met het afdekken van het renterisico. Met mijn onderzoek laat ik echter zien dat het belangrijk is om te letten op de parameteronzekerheid en te beseffen wat er kan gebeuren als je parameterschattingen maakt. Je kunt ervan uitgaan dat een parameter een bepaalde waarde heeft, maar als de werkelijke waarde afwijkt, dan kun je dus veel verlies van portefeuillewaarde hebben. Om hiermee om te gaan, kunnen ze kijken naar de optimale en de robuuste strategie en bepalen wat het verschil is. Daarbij is de keuze voor de uiteindelijke strategie niet zwart-wit. Ze kunnen kiezen voor het worstcasescenario, een positiever scenario of iets daartussen. Dat is uiteindelijk een afweging die ze zelf moeten maken.”

Wat heeft Netspar jou opgeleverd?

“Netspar heeft veel opgeleverd voor mijn onderzoek. Dan denk ik bijvoorbeeld aan de Pension Day en de International Pension Workshop. Deze bijeenkomsten waren heel laagdrempelig, wat ik me van tevoren niet realiseerde. Ik kwam daar in contact met heel ervaren onderzoekers die ook bezig waren met onderwerpen als klimaatrisico. Verder bleef ik via Netspar in contact met de praktijk, omdat je tijdens de bijeenkomsten veel mensen ontmoet vanuit onder andere pensioenfondsen. Daardoor weet je wat er echt speelt. Het is ten slotte ook heel motiverend om met andere mensen van Netspar samen te komen en te ontdekken waar zij mee bezig zijn.”

Over Lieske Coumans

Lieske Coumans studeerde Econometrics & Operations Research aan de Universiteit Maastricht. Na haar masteropleiding werkte ze bij Triple A – Risk Finance en verzekeraar VIVAT. Via onderzoeker en themacoördinator Anne Balter van Netspar kwam ze in contact met Netspar. In het kader van een Topicality-project binnen Netspar van Antoon Pelsser werkte ze mee aan meerdere papers en aan haar proefschrift, met als begeleiders Anne Balter en Frank de Jong. Op dit moment werkt ze bij Tilburg University als postdoctoraal onderzoeker bij de academische werkplaats “(Be)sturen op brede welvaart”.

Meer weten?

Lees het proefschrift van Lieske Coumans.