“Pensioenhervormingen verhogen arbeidsparticipatie, maar ook het aantal WIA-aanvragen”

Wat is onderzocht in het paper?

In dit paper is onderzocht hoe het afschaffen van vroegpensioen en de verhoging van de AOW-leeftijd invloed hebben gehad op het aantal WIA-aanvragen en het inkomen van werknemers die arbeidsongeschikt raakten. De studie maakt gebruik van data van het UWV en het CBS en analyseert de effecten aan de hand van geslacht, inkomen, arbeidssector en gezondheidssituatie.

Wat zijn de belangrijkste bevindingen?

De afschaffing van het vroegpensioen en de verhoging van de AOW-leeftijd hebben geleid tot een verdubbeling van het aantal WIA-aanvragen onder zestigplussers. Vooral werknemers met lagere inkomens lopen een hoger risico op arbeidsongeschiktheid. In fysiek zware sectoren zoals landbouw, bouw, industrie, vervoer en handel is dit risico vooral toegenomen door het verdwijnen van vroegpensioen. In de publieke sector (overheid, onderwijs en zorg) leidt juist de verhoogde AOW-leeftijd tot een hogere kans op arbeidsongeschiktheid. Het hebben van chronische aandoeningen beïnvloedt de kans op arbeidsongeschiktheid bij vroegpensioen, maar niet bij de AOW-verhoging. De pensioenhervormingen hebben geen zichtbaar effect gehad op de prevalentie van chronische aandoeningen, de mate van en het type arbeidsongeschiktheid of de kans op WIA-toekenning. Werknemers die arbeidsongeschikt worden zien hun inkomen met tien procent dalen, zowel voor als na hun pensioen, ongeacht of zij recht hadden op vroegpensioen.

Wat zijn de implicaties?

  • Beleidsmaatregelen moeten rekening houden met kwetsbare groepen, zodat zij minder vaak via arbeidsongeschiktheid de arbeidsmarkt verlaten.
  • Dat kan door gerichte vroegpensioenregelingen voor kwetsbare groepen in fysiek zware beroepen.
  • De overheid kan werkgevers stimuleren om duurzame inzetbaarheid  van werknemers te bevorderen via preventieve maatregelen en werkaanpassingen.