“In het vernieuwde pensioenstelsel wordt onzekerheid zichtbaarder. Deze studie laat zien dat communicatie over mogelijke schommelingen in pensioenuitkomsten het best wordt ontvangen wanneer duidelijk wordt gemaakt welk deel van het pensioeninkomen niet verandert.’’

 

Wat is onderzocht in het paper?

Dit onderzoek richt zich op de vraag hoe pensioenfondsen het best kunnen communiceren over onzekerheid en mogelijke mschommelingen in pensioenuitkomsten binnen het vernieuwde Nederlandse pensioenstelsel. In een online experiment onder 2.024 gepensioneerden werden vier versies van een pensioenboodschap getest: een standaardboodschap, een boodschap die benadrukte wat onder de nieuwe pensioenwet onveranderd blijft, namelijk de AOW, een boodschap die openlijk erkende dat nog niet duidelijk is wat de veranderingen precies zullen betekenen voor de hoogte van het pensioen van iedere deelnemer, en een boodschap die uitlegde dat de overgang naar het nieuwe stelsel met brede betrokkenheid tot stand is gekomen. Vervolgens werd onderzocht welke spontane reacties en emoties de boodschappen opriepen, hoe deelnemers de boodschappen beoordeelden, onder meer wat betreft vertrouwen en duidelijkheid, en welke vragen zij na het lezen nog hadden. Daarnaast werd nagegaan of financieel kwetsbare deelnemers anders reageerden dan niet-financieel
kwetsbare deelnemers.

 

Wat zijn de belangrijkste bevindingen?

Van de drie onderzochte communicatiestrategieën presteerde de boodschap die benadrukte dat de AOW onveranderd blijft het best. Deze boodschap werd als duidelijker beoordeeld, riep minder vragen op en leidde tot relatief meer positieve reacties dan de andere boodschappen. Transparant communiceren over de onzekerheid leidde niet tot duidelijk positievere of negatievere reacties dan de standaardboodschap. De boodschap die het brede draagvlak voor de nieuwe pensioenwet benadrukte, riep juist iets negatievere reacties en minder gevoelens van zekerheid op. Financieel kwetsbare deelnemers reageerden over het algemeen negatiever op alle boodschappen, maar er werden geen aanwijzingen gevonden dat zij anders reageerden op specifieke communicatiestrategieën.

 

Wat zijn de implicaties?

  • Communicatie over pensioenveranderingen werkt beter wanneer duidelijk wordt gemaakt welke delen van het pensioeninkomen zeker blijven: dit biedt duidelijkheid, leidt tot positievere reacties en maakt onzekerheid over de rest aanvaardbaarder.
  • Het enkel erkennen van onzekerheid lijkt niet schadelijk, maar levert ook geen duidelijke verbetering op ten opzichte van standaardcommunicatie.
  • Het benadrukken van het brede draagvlak achter de pensioenhervorming lijkt weinig toegevoegde waarde te hebben en kan zelfs minder positieve reacties oproepen ten opzichte van standaardcommunicatie.
  • Financieel kwetsbare deelnemers verdienen extra aandacht omdat zij pensioeninformatie structureel negatiever beoordelen. Er zijn echter geen aanwijzingen dat zij een andere communicatiestrategie nodig hebben dan niet-financieel kwetsbare deelnemers.