Werkgroep Medische technologie, herverdeling en het Zweedse pensioensysteem

Kosten van langer leven en de evaluatie van medische technologie

Pieter van Baal, Werner Brouwer & Job van Exel (allen EUR)
In dit paper wordt de rol van economische evaluaties bij besluitvorming over de publieke financiering van nieuwe medische technologie besproken. Specifieke aandacht wordt geschonken aan levensverlengende technologie en de kosten die in de met deze technologie gewonnen levensjaren optreden.

In de zorg worden economische evaluaties uitgevoerd met behulp van zogenaamde kosteneffectiviteitsanalyses (KEAs). Deze KEAs worden in Nederland uitgevoerd vanuit het maatschappelijk perspectief, hetgeen inhoudt dat alle kosten en baten meegenomen dienen te worden ongeacht van waar of wanneer ze optreden. Echter, de (medische en niet-medische) kosten die worden gemaakt in gewonnen levensjaren worden over het algemeen niet meegenomen in Nederlandse KEAs. De huidige richtlijnen maken dit mogelijk. Dat is echter in tegenspraak met zowel het uitgangspunt van het maatschappelijk perspectief als het doel van het uitvoeren van KEAs. Door bij levensverlengende interventies deze kosten in gewonnen levensjaren niet mee te nemen in economische evaluaties krijgen beleidsmakers onvolledige informatie, hetgeen optimale besluitvorming belemmert. Ook belemmert dit een eerlijke vergelijking van interventies die verschillen in hun effect op levensverwachting (zoals in de vergelijking tussen curatieve en preventieve maatregelen), en daarmee de bruikbaarheid van doelmatigheidsstudies. Uit de theoretische literatuur blijkt dat het negeren van de kosten van langer leven leidt tot suboptimale beslissingen, oftewel minder gezondheid (of welvaart) tegen hogere kosten.

Pensioenresultaat, herverdeling en risicodeling in vier pensioenstelsels

Marcel Lever (CPB)
Pensioenstelsels hebben sociale en financiële doelen. In veel landen bestaan pensioenstelsels uit meerdere pijlers. De eerste pijler beschermt veelal vooral tegen armoede, de tweede en eventueel derde pijler zorgt voor een goede vervangingsratio. Meer inkomensherverdeling kan de inkomensongelijkheid verminderen, maar verzwakt tevens de financiële prikkels voor arbeidsaanbod en particuliere besparingen. Meer risicovolle belegging van pensioenvermogen leidt gemiddeld tot hogere pensioenen, maar ook meer onzekerheid. Dit project vergelijkt de vervangingsratio’s, de inkomensherverdeling en de risicodeling in vier landen met goed ontwikkelde pensioenstelsels, namelijk Canada, Denemarken, Nederland en Zweden.Lessen van de Zweedse tweede pijler voor de Nederlandse pensioendiscussie:
Zijn collectief verzekerde pensioenregelingen een alternatief voor Nederlandse aanvullende pensioenregelingen?
Lans Bovenberg (TiU), Ryanne Cox (DNB) & Stefan Lundbergh (Cardano)
Nederland en Zweden hebben beide een tweede pensioenpijler die wordt vormgegeven door collectieve overeenkomsten tussen de sociale partners. Toch verschilt de vormgeving van het Zweedse model aanzienlijk van Nederland. In Zweden is de overstap gemaakt naar defined contribution (DC)-regelingen, met meer keuzevrijheid én met behoud van veel collectieve elementen en enige risicodeling. In dit paper worden ervaringen in de Zweedse tweede pijler gesproken die relevant zijn voor de Nederlandse pensioendiscussie.

Zo spelen de sociale partners een belangrijke rol in het creëren van een keuzearchitectuur waarbinnen deelnemers veel vrijheid hebben. Dit kader biedt de deelnemers enige bescherming en borgt lage uitvoeringskosten. Ook biedt het Zweedse stelsel meer vrijheid om de uitkeringsfase in te richten. Of dit wenselijk is of niet kan niet los worden gezien van de inrichting van de eerste pijler.

In Zweedse pensioenregelingen zijn aanspraken weliswaar helderder gedefinieerd dan in de huidige Nederlandse stelsel, echter ook in Zweden blijven eigendomsrechten enigszins ondoorzichtig. Tenslotte heeft de Zweedse pijler de overstap gemaakt van DB naar DC-regelingen. In Zweden is er voor gekozen om de DB-regeling te sluiten voor nieuwe deelnemers, zodat lange tijd twee regelingen naast elkaar bestaan.