Werkgroep Langlevenrisico en transitie doorsneesystematiek

Systematisch langlevenrisico

Bertrand Melenberg, Anja de Waegenaere (beiden TiU) en Thijs Markwat (Robeco)
In dit artikel vergelijken we een aantal mechanismen die een pensioenfonds kan gebruiken om opgebouwde pensioenrechten aan te passen als gevolg van actuariële winsten of verliezen. Indien meer participanten overleven dan geanticipeerd of indien de “beste schatting” van de toekomstige overlevingskansen naar boven wordt bijgesteld, worden de opgebouwde pensioenrechten naar beneden bijgesteld om de waarde van de verplichtingen op fondsniveau constant te houden. We onderzoeken een aantal aanpassingsmechanismen, die verschillen in de mate waarin sterfterisico gedeeld wordt door verschilllende cohorten of binnen eenzelfde cohort. In het bijzonder bekijken we aanpassingsmechanismen, waarbij jongere cohorten alleen risico’s delen met participanten van hetzelfde cohort, terwijl oudere participanten het risico niet alleen delen met andere participanten van hetzelfde cohort, maar ook met participanten van andere (oudere) cohorten. Voor elk aanpassingsmechanisme onderzoeken we welke cohorten ervan profiteren en welke cohorten erdoor benadeeld worden. We bepalen ook per participant het “biometrisch rendement.” Dit rendement wordt gedefinieerd als de relatieve verandering in de waarde van de annuïteit als gevolg van (i) overleven of overlijden van de deelnemen, (ii) potentiële aanpassingen in de “beste schatting” van de toekomstige overlevingskansen, en (iii) de aanpassing van de opgebouwde pensioenrechten.

Transitiedoorsneeproblematiek: een kwantitatieve analyse

Marcel Lever (CPB) en Jan Bonenkamp (APG)
Afschaffing van de doorsneesystematiek verruimt de mogelijkheden voor keuzevrijheid en sluit beter aan bij een dynamische arbeidsmarkt. Bij overgang naar degressieve opbouw of beschikbare premieregelingen dreigt echter een groot pensioenhiaat, met name voor de huidige deelnemers rond 45-jaar. Dit onderzoek verkent de mogelijkheden om de pijn te spreiden, over meerdere generaties en over de periode voor en na pensionering. Binnen de tweede pijler valt te denken aan tijdelijk hogere premies, minder indexatie of onvolledige compensatie van gemiste opbouw. Binnen de eerste pijler aan een hogere AOW of beperking van de omkeerregel. Ook de effecten op de overheidsfinanciën passeren de revue. Ten slotte wordt ingegaan op de vraag of de transitielasten lager uitvallen bij een lage rente of bij overgang naar progressieve premies.