Keuzevrijheid binnen pensioenregelingen en variabele uitkeringen

Effectieve communicatie van de wet verbeterde pensioenregelingen
Marijke van Putten, Marc Turlings, Rogier Potter van Loon en Eric van Dijk

Abstract:
De Wet verbeterde premieregeling (Wvp) maakt mogelijk dat deelnemers in premieovereenkomsten en kapitaalovereenkomsten per 1 september 2016 ervoor kunnen kiezen om door te beleggen na de pensioendatum. Wij onderzoeken hoe deelnemers kunnen worden geactiveerd om zich te verdiepen in de variabele pensioenuitkering en hoe de voor- en nadelen van doorbeleggen na pensioen evenwichtig kunnen worden gecommuniceerd. In dit onderzoek beschrijven we twee veldstudies onder deelnemers van twee grote pensioenorganisaties in Nederland. Deelnemers kregen brieven of e-mails  waarin de Wvp werd uitgelegd in termen van toekomstige winst, toekomstig verlies of de uitkomsten van andere deelnemers. Resultaten laten zien dat a) deelnemers in het verlies frame zich meer verdiepten in hun huidige pensioensituatie (doorklikken naar hun eigen profiel op de site van de pensioenorganisatie) dan de andere deelnemers, b) zij vaker hun profiel aanpasten naar aanleiding van de informatie dan de anderen; en c) deze nieuwe pensioenkeuze niet per se meer of minder risicovol was. Deelnemers in het winst frame verschilden niet in intentie en gedrag van deelnemers in de controle conditie. Het huidige onderzoek is het eerste onderzoek dat wij kennen dat kijkt naar het effect van framing op gedrag bij pensioenkeuzes en is daarom een zeer waardevolle aanvulling op de literatuur, waar met name is gekeken naar perceptie (bv. risicoperceptie) of gedragsintentie (bv. doorklikken naar een website met informatie).

Vormgeving keuzevrijheid en maatwerk binnen pensioenregelingen
Marike Knoef, Jim Been, Roel Mehlkopf, Casper van Ewijk

Abstract :

Er is veel discussie over (te) veel bestedingsdruk bij jonge huishoudens, een verschil in de optimale pensioenambitie tussen huurders en kopers en een minimale pensioenopbouw voor ZZP’ers. Met meer keuzevrijheid ontstaat meer flexibiliteit en kan beter aangesloten worden bij de persoonlijke situatie. Echter, uit de gedragseconomie weten we ook dat kortzichtigheid op de loer ligt en dat geeft aanleiding om mensen verplicht te laten sparen. In dit project onderzoeken we de gevolgen van keuzevrijheid en maatwerk. Daarbij bouwen we voort op Van Ewijk en Mehlkopf (2014) en Knoef, Been, Caminada en Goudswaard (2017). Door middel van simulatie gaan we voor een representatieve steekproef van de Nederlandse bevolking, per huishouden na wat de kosten en baten zijn van meer flexibiliteit of bijvoorbeeld juist van meer verplichte pensioenopbouw voor ZZP’ers. Met behulp van de levenscyclustheorie bepalen we de baten van meer flexibiliteit en de kosten die veroorzaakt kunnen worden door kortzichtigheid en verkeerde keuzes. Op deze manier onderzoeken we wat goede grenzen zouden kunnen zijn voor flexibiliteit en sociale bescherming in ons pensioenstelsel. Hierbij zullen we verschillende groepen onderscheiden, zoals bijvoorbeeld woningbezitters en huurders, en huishoudens met lage en hoge inkomens.